İnternet üzerinden ürün veya hizmet satışı yapmak, günümüzde düşük başlangıç maliyetleriyle iş kurmak isteyen girişimcilerin değerlendirdiği seçeneklerden biridir. Ancak düzenli şekilde satış yapmaya başlayan kişilerin vergi ve belge düzeni gibi konuları da planlaması gerekir. Bu noktada şahıs şirketi, e-ticarete yeni başlayan girişimcilerin değerlendirdiği şirket türlerinden biridir.
Şahıs şirketinin kuruluş işlemlerinin diğer bazı şirket türlerine kıyasla daha basit olması, özellikle küçük veya orta ölçekli bir e-ticaret faaliyetine başlanırken tercih edilmesinin nedenlerinden biri olabilir. Bununla birlikte şirket kurmadan önce yalnızca kuruluş maliyetine değil, satış sonrasında ortaya çıkacak vergi, muhasebe, ödeme sistemi ve diğer işletme giderlerine de bakmak gerekir.
E-ticaret faaliyetinde bulunan bir kişinin işletmesini nasıl yapılandıracağı; satış hacmi, faaliyet türü, ortaklık durumu ve gelir beklentisi gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.
Şahıs işletmesi özellikle tek başına ticari faaliyete başlayacak kişiler açısından değerlendirilebilir. Örneğin kendi ürettiği takıları internet üzerinden satan, ev dekorasyon ürünleri satan veya belirli ürünleri tedarik ederek pazaryerlerinde satışa sunan bir girişimci, faaliyetinin özelliklerine göre şahıs işletmesi seçeneğini değerlendirebilir.
Burada önemli olan yalnızca şirket kuruluşunun kolay olması değildir. Satışların düzenli hale gelmesiyle birlikte gelirlerin belgelenmesi, giderlerin kayıt altına alınması ve ilgili vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerekir.
Bu sorunun cevabı, yapılan faaliyetin niteliğine ve ilgili mevzuattaki istisna veya özel düzenlemelere göre değişebilir. Tek seferlik veya belirli şartları taşıyan bazı faaliyetlerle düzenli ve ticari nitelikte yapılan satışlar aynı şekilde değerlendirilmez.
Örneğin kullanılmayan birkaç kişisel eşyanın satılması ile sürekli olarak ürün satın alıp internet üzerinden kâr amacıyla satılması arasında önemli bir fark vardır.
Düzenli şekilde e-ticaret yapmayı planlayan kişilerin satışa başlamadan önce vergi durumunu bir mali müşavirle değerlendirmesi, ileride oluşabilecek belge ve vergi sorunlarının önüne geçilmesi açısından önemlidir.
Şahıs şirketi kuruluşunda izlenecek işlemler faaliyetin niteliğine ve işletmenin durumuna göre değişebilse de genel olarak işletme bilgilerinin belirlenmesi, vergi işlemlerinin yapılması ve muhasebe süreçlerinin oluşturulması gerekir.
Başlangıç aşamasında şu konular planlanabilir:
Örneğin internet üzerinden elektronik aksesuar satan bir girişimci ile dijital tasarım hizmeti veren bir freelancerın faaliyet konusu aynı olmayacaktır. Bu nedenle şirket kuruluşunda faaliyetin doğru şekilde tanımlanması önemlidir.
E-ticaret işletmelerinde satışların belgelendirilmesi önemli konulardan biridir. Satışın gerçekleştiği platforma ve işletmenin tabi olduğu belge düzenine göre fatura veya ilgili elektronik belge süreçlerinin yürütülmesi gerekir.
Örneğin kendi internet sitesinden 1.500 TL tutarında bir ürün satan işletmenin satış kaydını ve müşteriye düzenlenecek belgeyi işletme sistemine uygun şekilde yönetmesi gerekir.
Pazaryerlerinde satış yapan işletmelerde ise platformun komisyonları, kargo bedelleri, reklam giderleri ve diğer kesintiler de muhasebe açısından ayrıca takip edilmelidir.
E-ticaret yapan işletmeler açısından KDV de önemli bir konudur. Satılan ürün veya hizmetin niteliğine göre uygulanacak KDV ve işletmenin alışları üzerinden ödediği KDV'nin muhasebeleştirilmesi gerekir.
Basit bir örnek vermek gerekirse işletmenin satışlarından hesaplanan KDV ile ticari faaliyet kapsamında yaptığı ve mevzuata uygun şekilde belgelendirilmiş alışlarından indirilebilecek KDV arasında bir hesaplama yapılabilir.
Ancak KDV oranları ürün veya hizmet türüne göre farklılık gösterebildiğinden, her e-ticaret ürünü için aynı oran geçerliymiş gibi hareket edilmemelidir.
E-ticaret yapan bir işletmenin yalnızca ürün alış maliyetleri bulunmaz. Faaliyet sırasında çok sayıda farklı gider ortaya çıkabilir.
Örneğin:
Burada kritik nokta, bir harcamanın gerçekten işletme faaliyetiyle ilgili olması ve mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesidir. Her kişisel harcamanın işletme gideri olarak gösterilmesi doğru değildir.
Trendyol, Hepsiburada, Amazon veya benzeri pazaryerleri üzerinden satış yapan girişimciler açısından şirket ve vergi işlemlerinin yanında platform kesintilerinin de takip edilmesi gerekir.
Örneğin 1.000 TL'lik bir ürün satışında müşteriden alınan tutarın tamamı işletmenin kazancı anlamına gelmez. Ürünün alış maliyeti, pazaryeri komisyonu, kargo, reklam ve diğer işletme giderleri dikkate alındığında gerçek kârlılık daha farklı olabilir.
Bu nedenle e-ticaret yapanların yalnızca satış rakamına bakmak yerine net kâr hesabı yapması önemlidir.
Kendi e-ticaret sitesini kuran işletmeler açısından süreç biraz daha kapsamlı hale gelebilir. Ürünlerin satışa sunulmasının yanında ödeme altyapısı, güvenli ödeme, mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme, kişisel verilerin korunması, tüketici hakları ve iade süreçleri gibi konuların da dikkate alınması gerekir.
Örneğin müşterinin internet sitesinden bir ürün sipariş etmesiyle süreç yalnızca ödeme alınmasından ibaret değildir. Siparişin oluşturulması, faturanın düzenlenmesi, ürünün gönderilmesi, olası cayma veya iade taleplerinin yönetilmesi gibi aşamalar da işletmenin operasyonunun parçasıdır.
Bazı e-ticaret faaliyetleri evden yürütülebilir. Özellikle stok miktarı düşük olan veya fiziksel mağazaya ihtiyaç duymayan işletmeler için home office çalışma modeli değerlendirilebilir.
Ancak evin iş yeri olarak kullanılması durumunda kira, aidat, internet, elektrik ve benzeri giderlerin hangi kısmının işletme açısından dikkate alınabileceği faaliyet ve kullanım şekline göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle home office e-ticaret yapan kişilerin kişisel ve ticari harcamalarını mümkün olduğunca birbirinden ayırması faydalı olur.
E-ticaret için şahıs şirketi kurarken yalnızca şirket kuruluş masrafına odaklanmak doğru bir yaklaşım değildir. İşletmenin aylık ve yıllık giderlerinin tamamı mümkün olduğunca önceden hesaplanmalıdır.
Örneğin küçük bir e-ticaret işletmesinin başlangıç bütçesinde şu kalemler bulunabilir:
Ürün maliyeti + ambalaj + kargo + platform komisyonu + reklam + muhasebe + yazılım + vergi yükümlülükleri + diğer işletme giderleri
Bu hesaplama sayesinde bir ürünün gerçekten ne kadar kazandırdığı daha net görülebilir.
Şirket kuruluşundan önce faaliyet modelini netleştirmek oldukça önemlidir. Ürünler nereden alınacak, hangi kanallardan satılacak, aylık tahmini satış miktarı ne olacak ve işletmenin sabit giderleri ne kadar olacak gibi soruların cevaplanması gerekir.
Ayrıca satış yapılacak ürünlerin yasal gereklilikleri de araştırılmalıdır. Gıda, kozmetik, elektronik, takviye ürünleri veya çocuk ürünleri gibi bazı kategorilerde satışa ilişkin ilave mevzuat ve yükümlülükler bulunabilir.
Bu nedenle e-ticaret işine başlamadan önce yalnızca şirket kuruluşuna değil, satış yapılacak ürün grubunun gerektirdiği şartlara da bakılmalıdır.
Yorumlar